Historie

Lekkergaan: Geen TomTom maar BlaeuBleau

"Sla over 300 kilometer rechtsaf. Hopelijk heeft u dan uw bestemming bereikt."

Eindredacteur
Mart van de Wiel

Mart (1988) is historicus en kunstenaar met een voorliefde voor het ordenen van archieven, propaganda (kunst), Amerikaanse pop-cultuur, de koude oorlog, hip-hop en pindakaas. Vooral van dat laatste wordt hij nog eens groot en sterk.

Bekijk meer van Mart van de Wiel

Ontdekkingsreiziger achter de PC

Wie van jullie wilde er vroeger ontdekkingsreiziger worden? Op avontuur door nieuw land en donkere bossen, wilde vogels eten en nieuwe mensen ontdekken? Verhalen schrijven over onontdekte grotten en het vinden van een heus El Dorado?

 

Ik in ieder geval niet. Als nerdje beperkte mijn avontuurlijke slag zich tot het spelen van 'Conquest of the New World’ op onze windows-95 PC. Een spel waarbij je in de 'Nieuwe Wereld' ontdekte en andere Europese kolonisten en natives moest verslaan. Op mijn computer vlogen de jaren voorbij met een druk op de knop. Nu ik ouder ben zie ik in hoe lang tijd echt duurt, en sinds ik geschiedenis heb gestudeerd weet ik dat het in kaart brengen van ‘onontdekte’ gebieden absoluut niet over één nacht ijs is gegaan.

Shout-out naar Conquest of the New World! Politiek incorrecte polygonen zijn nog nooit zo leuk geweest.

Zoals we de wereld nu kennen is, niet zo heel gek, lang niet altijd zo geweest. Door de eeuwen heen leerden verschillende landen en volkeren steeds meer over de wereld. Met het oprukken van handel en ontwikkelingen op het gebied van navigatie reisden Europese schepen steeds verder, en kwamen ze terug met steeds meer kennis over de wereld voorbij de horizon. Deze kennis werd vergaard door cartografen, die op hun beurt weer de bestaande kaarten stukje bij beetje aanvulden.

Blaeu

Eén van ‘s werelds beste cartografen, zeg maar gerust de cartograaf-Messi van zijn tijd, was de Hollander Johan Blaeu. Deze man had het bedrijf van zijn vader Willem in de hoogtijdagen van de Gouden Eeuw tot een centrale speler in de zeevaart gemaakt. Zijn kaarten stonden bekend als de beste kaarten (truly great, they’re the best!) en dankzij zijn centrale ligging in Amsterdam kreeg hij als eerste de getekende kaarten van nieuw ontdekte gebieden van verschillende VOC-kapiteins fresh of the boat. Zo waren zijn kaarten verser dan de rijms van Kendrick. Gelukkig bleef hij er bescheiden onder.

Cartografenbaas Joan Blaeu, door J. van Rossum

Monster

Naast de befaamde Atlas Maior uit 1662-72 was Johan Blaeu ook verantwoordelijk voor het monster wat nu te zien is bij het Scheepvaartmuseum: een wereldkaart van ca 2x3 meter uit 1648. Deze wereldkaart werd in 1928 voor fl.7000 (€53.000) door het scheepvaartmuseum aangekocht en heeft er sindsdien al enkele keren mogen pronken. En met recht. Als historicus verzin ik bij het zien van de kaart al gauw alle reizen die zijn ondernomen om tot deze culminatie te komen. Reizen vol met stormen op zee, scheurbuik, rampen en voorspoed en het gevoel om op plekken te komen waar nog nooit iemand (blanke Europeanen that is) is geweest. Natuurlijk is dit een zwaar geromantiseerd beeld van Hollandsch Gloriedagen, maar een waar ik bij het zien van de kaart niet aan ontkom. De kaart biedt een blik in de wereld van Bleau en zijn tijdgenoten en toont een enorme nieuwsgierigheid naar de wereld en de drang beter te zijn dan de rest. De kaart kan zonder twijfel een hoogtepunt van de Gouden Eeuw genoemd worden.

"Nova Totius Terrarum Orbis Tabula" of "Nieuwe kaart van de Wereld", 2e staat uit 1648. Shit is intens

Als je denkt dat je het wel hebt gezien als je het plaatje hierboven ziet heb je het mis. Door de afmetingen van het echte werk doet een afbeelding op de computer het gewoon niet. De kaart is gevuld met kleine tekeningetjes en subtiele verwijzingen naar allerlei zaken. Ga hem zien en probeer je, als je ervoor staat, even te verplaatsen in het leven van een kapitein in de 17e eeuw. Ga het onbekende in en kom rijker terug dan je was toen je wegging (en laten we er voor het gemak maar van uitgaan dat je onderweg niet sterft aan scheurbuik).

 

Kan je de komende tijd niet even langs het scheepvaart? Niet getreurd, de kaart is nog tot 31 december te zien!

Lees verder binnen de categorie "Historie "
Lees meer van deze maker

Historie

Geschiedenisles voor reclameguru's

Een lesje fin-de-siecle voor de photoshopgeneratie.

Kunst

The Noise of being: Horrorkunst met een boodschap

Wat betekent het om mens te zijn in de noise van het hedendaagse?

Kunst

116 jaar Amsterdam in het Stadsarchief

Een intiem kijkje in het ranzige Amsterdam van 116 jaar geleden.