Kunst

Die Snap ik even niet: Raspberry Poser

Een heldhaftige poging om Jordan Wolfsen's videowerk te ontcijferen
Nachtbraker
Mattia Ilic

Mattia is al bijna drie decennia hier en vermaakt zich op z'n tijd best prima. Hij houdt van dieren, planten, oude gebouwen en zweert bij De Keuringsdienst van Waarde. Ook schrijft en tekent hij weleens wat, waardoor hij momenteel een van de trouwe illustratoren van Nachtbrakers is. "

Bekijk meer van Mattia Ilic

Schoenen uit

Als je in de Jordan Wolfson tentoonstelling rondloopt kom je op een gegeven moment bij een zaal waar de achterste muur twee deuren heeft aan weerskanten. Achter de deuren lijkt Beyonce haar nummer Sweet Dreams op te voeren. Ik persoonlijk kan al heel moeilijk een deur dicht laten als er geen geluid achter vandaan komt, dus dit is helemaal een onmogelijke opgave. Bij de deur staat een bordje waarop vriendelijk verzocht wordt je schoenen uit te doen voor je de zaal betreedt. Het gebeurt niet vaak meer dat je in een museum iets bekijkt zonder dat je schoenen aan hebt maar het heeft iets huiselijks, misschien moet ik dit vaker proberen. Als ik eindelijk klaar ben kom ik binnen in een bijna geheel donkere zaal met dik wit tapijt dat de hele vloer bedekt. Het enige licht in de zaal komt van een groot scherm dat in het midden op de muur gehangen is. De bezoekers, knus op het witte tapijt, dat bij de presentatie hoort en iets waarover niet te onderhandelen viel met de kunstenaar, kijken naar stuiterende Aidsvirussen op de straten van Soho en in verschillende winkels, een animatie van een mannetje met een gestreept shirt die in verschillende scènes de vreemdste dingen doet. Zo snijd hij zijn buikholte open en huppelen zijn organen naar buiten terwijl hij zelfingenomen naar het publiek blijft kijken. Tussendoor zijn er shots van grijze rodebloedlichaampjes en vliegende condooms met harten erin. Ook zie je Wolfson zelf, verkleed als een punker met een geschoren hoofd door de parken en straten van Parijs lopen, half naakt op het gras liggen en met een lieveheersbeestje spelen.

Wolfson’s stilzwijgen

Een beetje hulp is nooit weg als het gaat om het bekijken van hedendaagse kunst en Martijn van Nieuwenhuyzen was zo vriendelijk een handje te helpen. Hij stelde samen met Wolfson en directrice van het Stedelijk, Beatrix Ruf, de tentoonstelling samen. Samen met hem probeer ik wat uit de vervreemdende reeks beelden te krijgen. Als de kunstenaar geen uitleg wil geven, dan moet je er zelf maar eentje vinden. Wolfson is een kunstenaar die eigenlijk helemaal geen zin heeft om uit te leggen waar zijn werk over gaat. Als je hem zou vragen wat hij bedoelt met een werk krijg je steevast geen antwoord. Waar hij van houdt is lekker prikkelen, provoceren, en op z’n tijd misschien nog een beetje kietelen opdat er iets loskomt bij de kijker. De pers heeft het kantoor van het Stedelijk dan ook een paar dagen platgebeld met de grote vraag: ‘Wat betekent dit nou, joh’, blijkbaar snapte zij het ook even niet meer. Martijn moest de media uitleggen dat het bij dit soort werk gewoon niet zo simpel is. Er is geen ‘praatje bij een plaatje’, het is iets dat je moet ondergaan. Als je zo met het werk om zou gaan krijg je er helemaal niks uit en dat terwijl je aan het proberen bent juist wel er iets uit te krijgen.

Raspberry Poser

Wat Martijn er zelf over kan vertellen is dat er echt bewust voor gekozen is om Raspberry Poser samen met Colored Sculpture te laten zien, de animatronische pop aan kettingen die in de zaal ernaast is opgesteld. Het team vond dat de twee werken mooi bij elkaar pasten omdat beiden een zekere gewelddadigheid laten zien. In Raspberry Poser zie je een geanimeerd mannetje dat zichzelf van alles aandoet alsof het een vanzelfsprekendheid is en in Colored Sculpture wordt de jongen, overigens hebben beiden rood haar, vrij gewelddadig de hele kamer door gegooid. Een andere overeenkomst tussen de werken is het gebruik van geluid. In beide werken wordt er een collage van geluiden gebruikt. In Raspberry Poser horen we diverse popnummers en bij Colored sculpture horen we bijvoorbeeld When a man loves a woman van Percy Sledge. Zo staan de twee werken niet in directe dialoog met elkaar maar hebben ze wel veel overeenkomsten met elkaar en geven ze samen een ruimer beeld van wie Jordan Wolfson is als kunstenaar. Iemand die graag tegendraads is, provoceert en een collectie werk heeft gemaakt waar er veel gewerkt is met verschillende soorten media zoals sculptuur, performances, video, animatie en wat Wolfson zelf ‘wall mounted digital objects’ noemt. Martijn noemt ze graag digitale schilderijen. Hij legt verder uit dat Coloured Sculpture een nieuwe fase in Jordans werk is. Dit werk heeft het team dan ook centraal in de tentoonstelling gezet omdat het Stedelijk dit een interessante stap vindt in zijn ontwikkeling. Raspberry Poser is onder andere opgesteld om context te geven aan deze nieuwe fase van animatronisch werk. De twee collages waaruit Raspberry Poser bestaat dragen beiden Wolfsons kenmerk dat hij graag onduidelijk is en het ontcijferen aan de kijker overlaat. Naast het werk op zich heeft het ook de functie dat het dus deel is van een tentoonstelling die probeert het oeuvre van de kunstenaar op je over te brengen in een paar gericht gekozen werken. De werken zijn gekozen om een zo breed en evocatief mogelijk beeld te geven van zijn werk als ook een blik te geven op de ontwikkeling van Jordan Wolfson.

Wat kunnen we ermee?

Naar de betekenis kunnen we dus prima gissen want van Wolfson zelf gaan we het niet horen. Aan het einde van Raspberry Poser kijkt hij in de camera alsof hij wil zeggen ‘veel plezier ermee’. En misschien is dat ook wel wat we ermee zouden moeten hebben. Martijn ziet zelf een connectie tussen de springende Aidsvirussen op de straten van Soho en de Aids crisis in New York, in de tijd dat de 36 jarige Wolfson aan het opgroeien was, en de kunstenaarsgroepen die daar in die tijd op inspeelden, groepen als ACT UP of Gran Fury. Hij zal er misschien niet veel van meegekregen hebben toen hij zo jong was maar het was wel iets dat gaande was terwijl hij opgroeide Verder zou het geanimeerde mannetje een alter ego van Wolfson kunnen zijn die uit wat de kunstenaar voelt met zijn capriolen. Er is een shot waar het mannetje in een kooi zit terwijl er kunstwerken uit de oudheid voorbij komen. Ik had het idee dat het misschien wilde zeggen dat hij aan de tralies van de gevestigde orde aan het rammelen is, iets dat Martijn best wel een interessant idee vond. Zo zaten we daar aan tafel een beetje te gissen over wat we konden maken van Raspberry Poser en misschien kom je zo nog wel het dichtste bij het doel dat de kunstenaar voor ogen had dan alle andere dingen bij elkaar.   Wil je Raspberry Poser zelf ook nog ontleden? Het werk is nog tot zondag te zien in het Stedelijk Museum.
Lees verder binnen de categorie "Kunst "
Lees meer van deze maker

Kunst

Clowns, cafés en kubisten

Mattia neemt Joods Hongaarse fauvisten en surrealisten onder de loep.

Wetenschap

Volkenkunde: het verkeerde verhaal

Een goedbedoelde poging om andere culturen uit te lichten of een achterhaald concept met ....

Kunst

Tinguelys wondere wereld

Ontzagwekkende kinetische kunstmachines van een Zwitsers genie