Kunst

Achter de Wand: Zippora Elders

Kunst & Fotografie / Film

Nachtbraker
Selin Kuscu

Selin (24) studeert doordeweeks Beeld & Taal aan de Gerrit Rietveld Academie en doet in het weekend de BKB Academie. Het afgelopen jaar werkte ze bij uitgeverij Lebowski, waar ze ontdekte dat het vertellen en maken van verhalen even mooi als belangrijk is. Ze is hypergefocust, snel afgeleid, lang van stof, vindt het lastig om in volzinnen te praten en gelooft meer in ‘Wat wil je allemaal nog leren?’ dan ‘Wat wil je later worden?’

Bekijk meer van Selin Kuscu

Als ik de straat van Foam in loop, staat er een vrachtwagen voor de deur. Twee mannen tillen gigantische houten kisten de laadruimte in, waarop met zwarte koeienletters staat: MAGNUM PHOTOS CONTACTSHEETS. Als we later in het Foam Café zitten, legt Zippora (1986) uit: "Daarin zaten de werken voor de nieuwe tentoonstelling. Het materiaal ligt nu hier binnen."  Wat is je studieachtergrond? Ik heb eerst een paar jaar filosofie gestudeerd en ben er kunstgeschiedenis bij gaan doen. Wat ik leuk vond aan filosofie, is dat je uitgedaagd wordt heel scherp na te denken, om kritisch te zijn op alles. Maar op een gegeven moment dacht ik: als ik iets goed wil doen, kan ik beter op één ding focussen. Ik koos ervoor met kunstgeschiedenis door te gaan. Daarna deed ik de master Museumconservator en een traineetraject in het Stedelijk Museum. Toen dat afgerond was, ben ik gaan freelancen. Ik heb een paar tentoonstellingen gemaakt, veel geschreven, bij het Sandberg Instituut gewerkt en een jaar geleden vroeg Foam me hier naartoe te komen.

Van moderne kunst naar fotografie, is dat geen lastige overstap?

Ik kom inderdaad uit de hoek van de beeldende kunst, dus ik vroeg me ook af hoe dat zou zijn. Maar bij Foam wilden ze er juist iemand bij hebben die de cross-over opzoekt.

Is de aanpak van een tentoonstelling met beeldende kunst anders dan met fotografie?

Het is vergelijkbaar. Ik ben gespecialiseerd in de 20e en 21e eeuw en ben veel met nieuwe media en digitaal bezig. In principe duik je in een moment van de kunstgeschiedenis. Het verschil is dat ik het werk minder mediumspecifiek benader: niet alleen schilderijen, of niet alleen foto’s. Natuurlijk kijk je naar de objecten en wat er belangrijk is voor de tentoonstelling, zoals dat er vintages tussen zitten [een vroege afdruk, meestal van de fotograaf, red.], maar ik wil ook naar de bredere positie ervan in de kunstgeschiedenis kijken.

Je zit nu een jaar bij Foam. Hoe bevalt dat?

Ik vind het leuk dat mijn eigen voorstellen nu concreet worden. De programmering in Foam loopt ongeveer anderhalf jaar vooruit. De tentoonstellingen die ik het afgelopen jaar heb gedaan, heb ik wel zelf gemaakt, maar niet zelf voorgesteld. Bijvoorbeeld de Swinging Sixties thematentoonstelling: er was al bedacht dat dat een interessant onderwerp was en mij werd gevraagd een concept uit te werken. Maar ik was niet degene die riep: “Oh, we moeten iets met de jaren ’60.” De ideeën die ik het afgelopen jaar zelf heb bedacht, kan ik nu ook gaan uitwerken, zoals de solo van Bruno Zhu.

Een expo die nu in Foam hangt, heeft dus een lange aanloop. Om bij het begin te beginnen: zo’n idee voor een tentoonstelling, moet je dat bij iemand verantwoorden of pitchen? 

Ja, we overleggen met de artistiek directeur, die dan weer aan de directeur rapporteert. Ik vertel dan wat ik er goed aan vind en welke positie iemand inneemt in de kunstwereld, waarom dit het juiste moment is, en ook: waarom in Foam? Omdat ik op die cross-over zit met beeldende kunst, wil ik met name daar scherp in blijven. [Interview gaat verder na de afbeelding.]

En dan is het idee goedgekeurd. Hoe wordt het een tentoonstelling?

Bij Swinging Sixties kwam de gedachte: “Kunnen we iets met de beroemde fotografen uit die tijd?” Ik wist al veel over Londen in de jaren ’60, maar voor de tentoonstelling heb ik uitgebreider onderzoek gedaan. Er kwamen gelijk twintig namen naar boven, van fotografen en magazines uit die tijd, maar je zoekt natuurlijk uit: mis ik niet iets? Je moet eerst alles weten en daarna kun je tot een kern komen, darlings killen

Zodra je de namen hebt gekozen, hoe ga je dan te werk?

Ik ben twee keer naar Londen gegaan. De eerste keer om iedereen te spreken en archieven in te duiken. Zo maakte ik mijn selectie van fotografen. Daarna ben ik nog eens geweest om de vintages, nieuwe prints en contactsheets uit te zoeken. Dan ga ik nadenken over hoe ik het wil inrichten, hoe ik het bij elkaar ga brengen. We wilden een zomertentoonstelling: voor veel mensen toegankelijk, inhoudelijk maar wel spetterend, veel kleuren. Die kaders helpen bij het bedenken van de opstelling. We tekenen letterlijk de muren in om te zien hoe het opgehangen moet worden. Dan arriveert het werk en gaan de dozen open. Dat is altijd magisch, want je bent er al maanden mee bezig geweest. Het is zo mooi om een object te hebben waar een kunstenaar direct aan gewerkt heeft, dat veel teweeg heeft gebracht of kan gaan brengen. Die twee kanten fascineren me: de geschiedenis van het werk én de betekenis ervan in het hier en nu. Goed, dan worden alle werken ingelijst, geconditioneerd en opgehangen. In die fase is het keihard doorbeuken, maar met een superervaren team waar ik in het Stedelijk ook al mee werkte, dus dat is heel leuk. Tot slot alle teksten schrijven, dat doe ik zelf. En dan is er een tentoonstelling. 

Je moet eerst alles weten en daarna kun je tot een kern komen, darlings killen.

Wist je van jongs af aan al dat dit is wat je wilde doen?

Nee, ik denk het niet. Ik was wel al helemaal weg van kunst en gaf op de basisschool spreekbeurten over kunst en tentoonstellingen. “Niet weer Zippora, boring!”, dachten ze dan. Ik denk dat ik wel al wist dat ik erover wilde communiceren met mensen, om een brug te vormen tussen de kunstenaar en het publiek. 

Lees verder binnen de categorie "Kunst "
Lees meer van deze maker

Kunst

Lekkergaan: Uitvaart Museum Tot Zover

Ook de doodskistenmaker moet aan winstmarges denken 

Kunst

Dogs and Faces - Jonah Falke

Selin sprak de kunstenaar over zijn eerste solotentoonstelling

Kunst

Achter de Wand: Odette van Ginkel

Wat gebeurt er achter die zware deuren van het veilinghuis?